حضرت زهرا ( سلام الله علیها): بهترین شما کسی است که در برخورد با مردم نرم تر و مهربان تر باشد و ارزشمندترین مردم کسانی هستند که با همسرانشان مهربان و بخشنده اند.
  • ۱۳۹۳ جمعه ۵ ارديبهشت
  • اِجُّمعَة ٢٣ جمادي الثانيه ١٤٣٥
  • Friday, April 25, 2014
monasebat
کد خبر : 20541 زمان مخابره : 1390/7/24 ساعت 12:37

فقدان سیاست‌گذاری اجتماعی در مترو

فضای فرهنگی مترو تا حدود زیادی بازنمود ساختارهای فرهنگی و اجتماعی رایج در بافت جامعه است. لذا طبیعی است که این فضا، از همان قوانین و مقررات پیروی کند.

در دوران معاصر مترو یکی از ویژگی‌های اصلی بافت شهری در شهرهای بزرگ محسوب می‌شود. در شهر بزرگ و پرجمعیتی چون تهران هم، بیش از یک دهه است که این وسیله حمل‌ونقل عمومی در زیر خیابان‌های آن می‌تازد و مسافر جابه‌جا می‌کند. علیرغم این عمر کوتاه، این وسیله توانسته است بار اصلی حمل‌ونقل و تسهیل آن را در تهران به دوش بکشد. سابقه برنامه‌ریزی برای احداث قطار شهری در تهران به 110 سال قبل باز می‌گردد. در آن زمان یک خط آهن زمینی بین دروازه شهرری و میدان باغ‌شاه احداث شد که به واگن اسبی معروف گردید. اما اولین تلاش‌ها برای تأسیس مترو به سال 1350 باز می‌گردد؛ تلاش‌هایی که به دلیل پیروزی انقلاب اسلامی و بروز جنگ تحمیلی دچار وقفه نسبتاً طولانی مدتی شد. ولی از سال 1374 با پیگیری دوباره مسئولان امر، به طور رسمی اولین خط متروی تهران در سال 1377 افتتاح گردید.
 

بدون شک میزان استقبال از مترو در سال‌های آینده روند تندتری به خود خواهد گرفت. در واقع ترافیک و آلودگی هوا از مهم‌ترین چالش‌های سکونت در شهر تهران محسوب می‌شوند که توسعه مترو تا حد زیادی می‌تواند این مشکلات را مرتفع نماید. عواملی چون بافت شهری ناهمگون تهران، سرعت بسیار در جابه‌جایی، کاهش آلودگی هوا به دلیل استفاده از نیروی برق به عنوان نیروی محرکه، عدم ایجاد سروصدا و آلودگی صوتی، فشارهای اقتصادی ناشی از هدفمندی یارانه‌ها و تلاش برای صرفه‌جویی در مصرف سوخت وسایل شخصی و در نهایت توسعه خطوط مترو، باعث خواهد شد تا در آینده نیز این وسیله با استقبال بیشتری روبه‌رو شود. به‌تبع توسعه مترو در سال‌های آینده، این وسیله بزرگ ارتباطی، پیامدها و تبعات فرهنگی و اجتماعی نیز به دنبال خواهد داشت که برخی از آن‌ها هم‌اکنون نیز قابل‌مشاهده است. همین امر لزوم برنامه‌ریزی فرهنگی و سیاست‌گذاری اجتماعی در این حوزه را دوچندان می‌کند. به نظر می‌رسد متروی تهران علیرغم توجه به توسعه فنی و عمرانی، در این عرصه با ضعف‌هایی همراه بوده است.
 

تا چه میزان استفاده‌کنندگان مترو با قوانین آن آشنا هستند؛چقدر آن‌ها را رعایت می‌کنند؟ آیا شهروندان هنگام استفاده از مترو پشت خط قرمز لبه سکو می‌ایستند؟ رعایت حال سالمندان و افراد کم‌توان را می‌کنند؟ از مصرف دخانیات در ایستگاه‌های روباز خودداری کرده و اصولی مانند عدم آسیب‌رسانی به تجهیزات و امکانات در ایستگاه‌ها و واگن‌های قطار رعایت می‌شود؟ امکاناتی چون پله‌برقی، گیت‌های بلیط، تابلوهای داخل واگن‌ها، بدنه، صندلی، درب، شیشه‌های قطار، کپسول‌های اطفای حریق، چکش‌ها و دکمه‌های مکالمه اضطراری از بی‌توجهی و بی‌مسئولیتی شهروندان چقدر آسیب دیده‌اند؟ شئونات اخلاقی؛ ممنوعیت دستفروشی و تکدی‌گری در مترو رعایت می‌شود؟(جواب این سوال البته بسیار روشن است!) اما سوال اصلی اینجاست که چرا در اغلب موارد، بیشتر شهروندان این قوانین را زیر پا می‌گذارند؟ ریشه‌های قانون‌گریزی در مترو چیست؟ آیا شکاف‌های فرهنگی شهروندان زمینه را برای این امر آماده ساخته یا این مسئله ناشی از سهل‌انگاری مسئولان مترو نیز می‌شود؟

 

بدون شک فضای فرهنگی مترو تا حدود زیادی بازنمود ساختارهای فرهنگی و اجتماعی رایج در بافت جامعه است. لذا طبیعی است که این فضا، از همان قوانین و مقررات پیروی کند. هر اندازه که ساختارهای فرهنگی و اجتماعی در درونی کردن سازوکارهای فرهنگی، به موفقیت دست پیدا کند احتمال رعایت قوانین در مترو نیز افزایش می یابد.
با توجه به مشکلات مشابهی که در این زمینه برای برخی از کشورهای جنوب شرق آسیا وجود داشت؛ شاید راهکارهای آنها بتواند برای تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌ریزی‌های مسئولان کشور ما نیز راهگشا باشد. در دهه 1990 سیاست‌های فرهنگی این کشورها به سمت درونی کردن ارزش‌های اجتماعی در مترو و محیط‌های مشابه عمومی گرایش پیدا کرد. این روند در این کشورها عمدتا با سیاستگذاری‌های بلندمدت اجتماعی نتایج مثبتی را در ایجاد تغییرات در رفتارهای شهروندی در پی داشت. اصلی‌ترین ابزار هم برای تحقق اهداف این طرح‌ها توسل به گروه‌های نخستین و کانون‌های اولیه‌ای بوده که فرد در آنها روند جامعه‌پذیری را طی کرده است.
 

شاید یکی از علل مشکلات اجتماعی و به‌ویژه قانون‌گریزی در مترو تهران ناشی از همین بی‌توجهی به نهادهایی باشد که می‌توانند در نهادینه کردن رفتارهای شهروندی درست نقش مهمی ایفا کنند. چقدر نهادهای دیگر علاوه بر شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه به فرهنگ‌سازی در این زمینه اقدام کرده‌اند؟ یکی از اصلی‌ترین راه‌های فرهنگ‌سازی در کشورهای توسعه‌یافته استفاده از نهادهای اجتماعی و رسانه‌های عمومی است. بدون شک راه پیشگیری از این وضعیت نیازمند همکاری نهادهای اجتماعی دیگری علاوه بر سازمان مترو و حمل‌ونقل شهری است. با توجه به اینکه آموزش رسمی در فرآیند جامعه‌پذیری و اجتماعی کردن اشخاص از دوران کودکی و یا حتی در دوران بزرگسالی نقش به‌سزایی بازی می‌کند و عاملی مهم در روند قانون‌پذیری و قانونمند شدن افراد جامعه به حساب می‌آید، بنابراین نهادهایی مانند آموزش‌وپرورش و وزارت فرهنگ و ارشاد به مثابه دو نهاد فرهنگی مهم و سیاست‌گذار، می بایست مسئولیت مهم فرهنگ‌سازی و آموزش قانون‌گرایی را عهده‌دار شوند تا خلأ آموزش‌های شهروندی برای رفتارهای اجتماعی مناسب و درخور اماکن عمومی مانند مترو جبران شود.

 

اخبار مرتبط
 
 
                   
فرستادن دیدگاه

cname cname
cname
cname
captcha
ارسال دیدگاه
msg

دیدگاه خوانندگان

policy policy
تازه ترین ها
جایگاه تبلیغات
جایگاه تبلیغات